Ήθη και Έθιμα Δωδεκαημέρου της Κρηνίτσας

Χριστούγεννα στην Κρηνίτσα 1957

Της Μαριάννας Θ. Αποστόλου

Όλες τις γλώσσες των ανθρώπων κι αν μιλώ και των αγγέλων, μα αν δεν έχω αγάπη, είμαι ένα χάλκινο δοχείο που θορυβεί ή ένα κύμβαλο που αλαλάζει. Κι αν έχω χάρισμα να προφητεύω και όλα τα μυστήρια να γνωρίζω κι όλη τη γνώση να κατέχω, να έχω μέσα μου όλη την πίστη, που και βουνά ακόμα να μετακινώ, μα αγάπη αν δεν έχω, είμαι ένα τίποτα! Και αν μοιράσω στους φτωχούς όλα μου τα υπάρχοντα, και στη φωτιά κι αν πέσω ακόμα να καώ, χωρίς να έχω αγάπη, κανένα όφελος δεν έχω. Η αγάπη είναι μακρόθυμη, γλυκιά, η αγάπη δεν φθονεί και δεν περηφανεύεται, δεν παραφέρεται και τίποτα άσχημο δεν κάνει, τίποτα για τον εαυτό της δεν ζητάει, δεν εξοργίζεται και το κακό ποτέ δεν βάνει ο νους της, δεν χαίρεται όταν γίνεται αδικία, μα χαίρεται μαζί με κείνους που εφαρμόζουν την αλήθεια. Πάντα η αγάπη συναινεί, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε ξεπέφτει, ακόμα κι αν καταργηθούν οι προφητείες, ακόμα κι αν οι άνθρωποι πάψουνε να μιλούν, ακόμα κι αν καταργηθεί η γνώση! Ό, τι μας απομένει τώρα είναι η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη. Μα πιο μεγάλη από όλες είναι η αγάπη !!! (Απ. Παύλου, προς Κορινθίους Επιστολή, ΙΓ. 1-9, 13)

Με τον ύμνο της Αγάπης ο  Επιμορφωτικός & Πολιτιστικός Σύλλογος Κρηνίτσας – «Ε.ΠΟ.Σ.» Κρηνίτσας στέλνει μήνυμα ελπίδας παντού και σας θυμίζει λίγα από τα έθιμα του χωριού μας, ότι απέμεινε από τα νεανικά χρόνια του παππού και της γιαγιάς.

Τα Κάλαντα Χριστουγέννων όπως τα μάθαμε από τους παππούδες μας

Χριστούγεννα πρωτούγεννα ,  τώρα χριστός γιννιέται (δις)

γιννιέται και βαφτίζεται στους ουρανούς απάνου (δις)

όλοι οι Αγγέλοι χαίροντι κι όλοι δοξολογούντι (δις)

και τα δαιμόνια σκάζουν, σκάζουνε και πλαντάζουν τα σίδερα ταράζουν

σε τούτο το σπίτι πού ήρθαμι, μι μάρμαρο στρουμένο (δις)

εδώ ‘χουν κόρη για παντρειά, κόρη για αρρεβώνα (δις)

της τάζουν γιό του βασιλιά , της τάζουν γιό του ρήγα (δις)

δεν θέλει γιο του βασιλιά, δεν θέλει γιο του ρήγα (δις)

μον’ θέλει το αρχοντόπουλο, που πιρπατάει καβάλα (δις)

σε τούτο το σπίτι που ήρθαμε πέτρα να μην ραγίσει (δις)

κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει (δις)

αφέντη μου πρωτύτερε και πρωτιμημένε (δις)

πρώτα ο Θεός σε τίμησε, κατόπι ου κόσμους όλους (δις)

σε τίμησαν κι οι άρχοντες κι ήρθανι να σι δούνε (δις)

Τα κάλαντα Πρωτοχρονιάς όπως τα τραγουδούσαν παλιότερα …

Αη Βασίλης έρχιτι Γινάρης ξημερώνει

Φέρνει μουλάρια δώδεκα γκαμήλες δεκαπέντε

Φέρνει και παλιομούλαρα καν δυο καν τρεις χιλιάδες

Βασίλη μ΄πούθι έρχισαι κι απούθε κατεβαίνις.

Απού τα ξένα έρχομι και στα δικά μου πάου.

Αν έρχισαι απ΄την ξενιτειά πες μας κάνα τραγούδι.

Τραγούδι ιγώ δεν έμαθα τα γράμματα μαθαίνου

Σαν έμαθις τα γράμματα πες μας την αλφαβήτα

Στην πατερίτσα ακούμπησε να πει την αλφαβήτα.

Και η πατερίτσα ήταν χλωριά κι αμόλησε κλουνάρι

Κλουνάρι χρυσουκλώναρου χρυσοκουμπουδιμένου

Που το κομπόδεσε ο Χριστός με του δεξί του χέρι

Μι του δεξί με του ζερβί με τ’ Άγιου το βαγγέλιου.

Και του χρόνου, χρόνια πολλά

Λίπα – κριάς –λουκάνικα

Όταν η νοικοκυρά τους έδινε λίπα – κριάς – λουκάνικα για το καλό του χρόνου την ευχαριστούσαν

Αφέντη μου στην τάβλα σου χρυσή καντήλα φέγγει

Φέγγει εσένα φέγγει την κυρά σ’

κι από τα παραθύρια φέγγει τη γειτονιά σ’

Εάν δεν έδινε τίποτα για το καλό του χρόνου συνέχιζαν ως εξής

Του κασιδιάρη τ’ άλογου στη βυσσινιά διμένου

Τα καλιακούδια του τσιμπούν κι τούβγαλαν τα μάτια

ή

Αφέντη μου στην τάβλα σου γεμάτη καλιακούδια

Τα μσά γιννούν τα μσά κλουσσούν τα μσά σι βγάζ’ τα μάτια

Κι τάλλα τα μικρότερα σι κουτσουλάν τα μουστάκια.

Όλα αυτά μας θυμίζουν πιο όμορφα χρόνια τότε που οι σχέσεις της Ελληνικής οικογένειας ήταν αλώβητες από τα ξενόφερτα ήθη και έθιμα. Τότε που το χριστουγεννιάτικο τραπέζι ήταν γεμάτο με τα δώρα της αγάπης, της πίστης και της ελπίδας. Με τη χριστουγεννιάτικη σούπα από την πιο παχουλή κότα που μετά τη νηστεία ήταν το πρώτο πιάτο της ημέρας για να μπορέσουν να συνεχίσουν με το μεσημεριανό φαγοπότι, τις τσιγαρίδες και την πρασοτηγανιά, αλλά και το ζυμωτό χριστόψωμο που μοσχομύριζε σε όλη τη γειτονιά. Το χριστόψωμο είναι το γνωστό ψωμί των Χριστουγέννων που ήταν ζυμωτό ψωμί επάνω στο οποίο η νοικοκυρά κεντούσε ένα σταυρό και στόλιζε περίτεχνα. Συναντάται σε πο