Απαντήσεις στα θέματα Νεοελληνικής Γλώσσας από τον φιλόλογο Αχιλλέα Μπουλογεώργο
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2022
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
Του φιλολόγου Αχιλλέα Μπουλογεώργου
ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΤΥΠΩΣΗ
Τελικά τα 200 χρόνια από την επανάσταση του ’21 «γέννησαν»,έστω ετεροχρονισμένα το 2022,το θέμα του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας για την αξία της ιστορικής μνήμης. Ίσως και τα 100 χρόνια από το 1922 έπαιξαν το ρόλο τους.Τα κείμενα που επιλέχθηκαν κρίνονται σαφή αλλά και συγκινητικά σε ορισμένα σημεία. Οι ερωτήσεις του θέματος Β διαβαθμισμένης δυσκολίας
ΤΟ ΘΕΜΑ Δ (Η πάλαι ποτέ έκθεση δηλαδή)
Θέτονται δύο ερωτήματα:α)Η άποψη των μαθητών για την αξία της ιστορικής γνώσης και Λβ)βιωματικούς τρόπους ,ώστε να καλλιεργηθεί το ενδιαφέρον για το ιστορικό παρελθόν.
Η απάντηση στο α’ ζητούμενο ουσιαστικά υπάρχει στο δοθέν κείμενο.Άρα η βοήθεια εδώ είναι παραπάνω από εμφανής.Στο μεταξύ και η περίληψη που ζητήθηκε αφορά ακριβώς την αξία της ιστορικής γνώσης.Συμπέρασμα:περίληψη=1ο ζητούμενο=δοθέν κείμενο..Λαμπρά!
ΘΕΜΑ Α-ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η εκμάθηση της ιστορίας, σύμφωνα με το συγγραφέα, είναι σημαντική για πολλούς λόγους. Καταρχάς επειδή ό,τι ρυθμίζει σήμερα τη ζωή μας ,όπως η γλώσσα, οι αξίες μας, διαμορφώθηκε από παλιότερες γενιές και μεις τα ακολουθούμε σε βαθμό που να μοιάζουμε προϊόντα της ιστορίας. Επίσης οι κανόνες και ο πολιτισμός, όταν γεννιόμαστε, είναι ήδη διαμορφωμένοι ρίχνοντας μεγάλο βάρος στο παρόν. Τέλος, η ιστορία μας διδάσκει τόσο για τα λάθη όσο και τα επιτεύγματα των προγόνων μας ,ώστε να θωρακιστούμε για το μέλλον
ΘΕΜΑ Β
α.Λ
β.Λ
γ.Σ
δ.Σ
ε.Σ
Β2.α.Ο τίτλος του κειμένου 1 έχει τη μορφή ευθείας ερώτησης σε α’ πληθυντικό πρόσωπο και υποτακτική έγκλιση, ώστε να προκληθεί εξαρχής το ενδιαφέρον και ο προβληματισμός του αναγνώστη ,να τεθεί με σαφήνεια το θέμα ,να οργανωθεί στη συνέχεια η απάντηση..Για όσους βέβαια ήδη γνωρίζουν την αξία της ιστορίας το ερώτημα φαντάζει ρητορικό,δηλαδή αυτονόητης απάντησης
β.Ο ευθύς λόγος προσθέτει αμεσότητα,ζωντάνια, προφορικότητα,διαλογικό χαρακτήρα, παραστατικότητα, ακρίβεια, μεγαλύτερη πειστικότητα για όσα ανέφερε πριν λειτουργώντας ως τεκμήριο..
Β3
Γλωσσικές επιλογές:
1.παύλα-αυτές κι αν δε θέλουν να ξεχαστούν…:υπενθυμίζει στον αναγνώστη με αυτή την επεξήγηση-διευκρίνιση καθώς και τα αποσιωπητικά το βάρος των απωλειών στη ζωή μας..τα αποσιωπητικά δίνουν και ένα τόνο συγκίνησης
2.Ασύνδετο σχήμα:τιμά τους ήρωες…αγνοούμενο: βομβαρδίζει με παραδείγματα ,τα οποία λειτουργούν ως τεκμήρια δείχνοντας το βαθύ πατριωτικό περιεχόμενο των επετείων προκαλώντας επίσης συγκίνηση και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση στον αναγνώστη
3.Γενέθλια γενέθλια γενέθλια: επανάληψη :προσθέτει ένταση και έμφαση στον όρο γενέθλια, εφόσον και αυτά επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο..δίνει έτσι μία γλωσσική περιγραφή του γρήγορου περάσματος του χρόνου, όπως ξεφυλλίζουμε ένα φωτογραφικό άλμπουμ
4.Μεταφορές-συνυποδήλωση-προσωποποίηση::παρελαύνουν οι Θερμοπύλες, δωρεάν μεταφορικό μέσο, τα θηλάζει η παλιά φωτογραφία: προσθέτουν τον απαραίτητο ποιητικό τόνο, παραστικότητα, ζωντάνια, αλλά και σαφήνεια, απλότητα
5.Αντίθεση:και σε χαρές και σε απώλειες: δείχνει την πολύπλευρη πραγματικότητα
ΘΕΜΑ Γ
Στο διήγημα Οικογενειακή Ιστορία του Θανάση Βαλτινού το ταγάρι αντιπροσωπεύει για την οικογένεια της αφηγήτριας μνήμες, συναισθήματα, στιγμές και προσωπικά βιώματα. Η διαδοχή του από γενιά σε γενιά συμβολίζει το πέρασμα των παραδοσιακών αξιών και των εμπειριών. Η μεταλαμπάδευση τους στο σήμερα αφυπνίζουν την ηρωίδα η οποία έρχεται αντιμέτωπη με δυο διαφορετικές συμπεριφορές. Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της («το βρήκα» ) και τη δική της χαρά για την ανακάλυψη του ταγαριού, έρχεται η διφορούμενη αντίδραση της μητέρας , η οποία αν και στην αρχή «γέλασε» μετά ήθελε να το «ξεφορτωθεί». Ως αντικείμενο συνδεδεμένο με τα φοιτητικά της χρόνια προφανώς θα ήταν εμποτισμένο με έντονα συναισθήματα και «οικολογικές ανησυχίες». Στον αντίποδα εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση στη θέαση του είχε η γιαγιά της , η οποία «συγκινήθηκε», όταν το είδε. Το μυαλό της κατακλύστηκε από τις αναμνήσεις και τη νοσταλγία του παρελθόντος, αφού ήταν μέρος της «προίκας της» και το είχε υφάνει η μαμά της. Με τον ευθύ λόγο «πράγματα για μια ζωή» ουσιαστικά η γιαγιά συμπυκνώνει την ουσία της ζωής, οτι αυτό που είμαστε τώρα το οφείλουμε στους προγόνους μας και είναι τιμή μας να συνεχίζουμε τις παραδόσεις και να εκτιμάμε τα οικογενειακά κειμήλια.
Συμπληρώνει ο μαθητής και την τεκμηριωμένη γνώμη του αν θα κρατούσε το ταγάρι ή όχι.
ΘΕΜΑ Δ-ΑΡΘΡΟ
ΤΙΤΛΟΣ:-Ιστορία και μέλλον,
-Κοιτάζω πίσω,για να δω μπροστά
Θυμάμαι..άρα υπάρχω
-Η ζωντανή ιστορία κ.λπ.
Α)ΑΞΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ
Η ιστορική γνώση:
1)αποτελεί μέσο κατανόησης του παρόντος (το παρόν είναι συνέχεια ενεργειών που ‘γιναν στο παρελθόν)
2)δημιουργεί πρότυπα και διάθεση για μίμησή τους (π.χ. αρχαίοι Έλληνες, ήρωες, του ’21 κ.λπ. – προσοχή όμως στα αρνητικά πρότυπα)
3)καλλιεργεί τη μνήμη, τη φαντασία, την κρίση
4) συντελεί στην ανάπτυξη ιστορικής συνείδησης (τα γεγονότα συνδέονται μεταξύ τους)
5) αναπτύσσει και καλλιεργεί την εθνική ταυτότητα και συνείδηση (κοινό παρελθόν, παρόν κ.λπ.)
6) καταδείχνει τη θέση και την προσφορά του κάθε λαού στον παγκόσμιο πολιτισμό
7) το σπουδαιότερο: διδάσκεται κανείς από τα λάθη του παρελθόντος (η ιστορία είναι παράδειγμα και δάσκαλος για το παρόν, Κικέρων),αλλά και τα επιτεύγματα των προγόνων
Των μπροστινών παθήματα, των πισινών γεφύρια (λαϊκό)
Όλα αυτά κρίνονται αρκετά χρήσιμα στη σύγχρονη κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα που χαρακτηρίζεται από την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, την κατάργηση των συνόρων (Ε.Ε.), την ξενομανία,τα μεταναστευτικά ρεύματα, τα προβλήματα στα Βαλκάνια και τους νέους κινδύνους αλλά και ωφέλειες που μπορούν να προκύψουν.
Β)ΒΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
1.Πιο ελκυστική διδασκαλία της ιστορίας στο σχολείο με χρήση οπτικοακουστικών μέσων και ψηφιακής τεχνολογίας με έμφαση σε συλλογικές εργασίες
2.Ομιλίες –παρουσιάσεις-αφηγήσεις ιστορικών και αρχαιολόγων στα σχολεία και όχι μόνο. Ευρύτερα εκδηλώσεις θεατρικού περιεχομένου και με αφορμή εθνικές επετείους και συμμετοχή σε αυτές.
2.Καλά προετοιμασμένες εκπαιδευτικές εκδρομές σε ιστορικούς χώρους ,μουσεία-μνημεία(να’χουν προηγηθεί ανάλογες εργασίες και προβολές)
3.Σύνδεση της ιστορίας και με άλλα μαθήματα : γεωγραφία, θρησκευτικά, γλώσσα. Εμπλουτισμός των βιβλίων με ανάλογες εικόνες και χάρτες. Χρήση και του διαδικτύου
5.Μαθητικές εργασίες, φωτογραφίσεις και μελέτες ιστορικών χώρων και μνημείων ιδίως τοπικού χαρακτήρα, ώστε να τα γνωρίσουμε και να τα αγαπήσουμε περαιτέρω, εφόσον σ’αυτά βρίσκονται κυρίως οι δικές μας ιστορικές ρίζες
6.Συνδρομές σε περιοδικά ιστορίας ,συμμετοχή σε αντίστοιχους συλλόγους
ΕΠΙΛΟΓΙΚΑ
Η σχέση του παρελθόντος με το παρόν και το μέλλον είναι αναμφισβήτητη. Οι νέοι ως άνθρωποι του 21ου αιώνα οφείλουν να αξιοποιήσουν ανάλογα καθετί, θετικό ή αρνητικό συμβάν του παρελθόντος και του παρόντος, με στόχο την επιβίωση του έθνους μας στην παγκόσμια κοινωνία του μέλλοντος. Κάτι τέτοιο θα είχε στο μυαλό του ο Καζαντζάκης όταν έγραφε: “το πρώτο σου χρέος απέναντι στη ράτσα είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους προγόνους. Το δεύτερο να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει”.
Αχιλλέας Μπουλογεώργος,φιλόλογος
Φροντιστηριακός Όμιλος Διάκριση-Στόχος,
Καποδιστρίου 10
