Βόλος και Πήλιο μετά τις πλημμύρες !
Η καθημερινότητα στον Βόλο είναι πολύ διαφορετική μετά τον Daniel, την ακραία κακοκαιρία που έπληξε τη Μαγνησία τον περασμένο Σεπτέμβρη. Τα προβλήματα είναι πολλά και οι καταγγελίες γι’ αυτά που γίνονται και γι’ αυτά που έπρεπε να γίνουν είναι εξίσου πολλές και πολύ σοβαρές.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του Βόλου είναι η ποιότητα του πόσιμου νερού. Το νερό είναι βεβαίως κατάλληλο για χρήση, αλλά έχασε την πηγαία τροφοδότησή του από το Πήλιο.
Η πόλη μετά τον Daniel υδροδοτείται μόνο από γεωτρήσεις γιατί έχουν καταστραφεί όλα τα σημεία υδροληψίας από τις πηγές του Πηλίου. Για χρόνια το νερό αυτών των πηγών αναβάθμιζε την ποιότητα του πόσιμου νερού στο πολεοδομικό συγκρότημα του Βόλου.
Σήμερα, όμως, δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα. Υποτίθεται ότι η υδροδότηση του Βόλου θα γινόταν μέσω του ταμιευτήρα της λίμνης Κάρλα. Ο ταμιευτήρας είναι με απλά λόγια μια τεχνητή λίμνη, η κατασκευή της οποίας άργησε… 60 χρόνια. Και όταν κατασκευάστηκε, ποτέ δεν έδωσε νερό στον Βόλο. Μετά ήρθαν οι πλημμύρες του Σεπτεμβρίου και σήμερα η κάποτε αποξηραμένη λίμνη Κάρλα έχει ξαναπάρει τη φυσική της μορφή.
«Ακόμη υπάρχει φόβος. Με το που βρέχει, είμαστε όλοι σε ετοιμότητα. Εμένα πλημμύρισε μόνο η αυλή μου. Είδα κι έπαθα μέχρι να την αποκαταστήσω. Κάποιοι από τα υπόγειά τους βγάζουν ακόμη λάσπες. Δυστυχώς δεν έχει αποκατασταθεί η ηρεμία και η καθημερινότητα».
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας ψάχνει τρόπους για τη γρήγορη άντληση των υδάτων της και την παροχέτευσή τους στον Πηνειό. Η προτεραιότητα που υπάρχει τώρα είναι να φύγει το νερό από τα χωράφια που βρίσκονται στον πάτο της Κάρλας, η οποία ανέκτησε τον υδάτινο όγκο που είχε πριν αποξηρανθεί.
Η χωματερή που «έσκασε» μέσα στον χείμαρρο
Ο Daniel έβγαλε κυριολεκτικά και μεταφορικά όλα τα σκουπίδια κάτω από το χαλί. Αυτή την εποχή ολοκληρώνεται η κατεπείγουσα προανάκριση που διέταξε ο Εισαγγελέας Βόλου για μια παλιά χωματερή η οποία είχε χωροθετηθεί δίπλα στην κοίτη του ποταμού Ξηριά. Η χωματερή, όπως λένε οι καταγγέλλοντες, είχε αποκατασταθεί τελείως πρόχειρα και «έσκασε» όταν υπερχείλισε το ποτάμι μετά τις τρομερές βροχοπτώσεις του Σεπτεμβρίου.
Το «αντιπλημμυρικό έργο» που προστάτευε την παλιά χωματερή ήταν ένα τοιχίο στα όρια της κοίτης. Το γεγονός κατήγγειλε ο Μάρκος Βαξεβανόπουλος, γεωλόγος, μέλος των Ενεργών Πολιτών Βόλου, ο οποίος σήμερα είναι δημοτικός σύμβουλος της μείζονος αντιπολίτευσης. Όταν η χωματερή διερράγη, «τόνοι σκουπιδιών και λυμάτων είχαν παρασυρθεί από τον χείμαρρο Ξηριά και η κοίτη του χειμάρρου είχε γεμίσει με πλήθος πλαστικών, απορριμμάτων και στραγγιδίων, δηλαδή υγρών υπολειμμάτων της χωματερής. Όλα αυτά τα σκουπίδια περιέχουν ρύπους, όπως βαρέα μέταλλα και άλλες επικίνδυνες για τον άνθρωπο ουσίες. Ένα μέρος αυτών των υγρών υπολειμμάτων παρασύρθηκε από τα νερά του χειμάρρου Ξηριά και κατέληξε στον Παγασητικό. Τα υπόλοιπα κατείσδυσαν στον υπόγειο υδροφορέα», λέει ο ίδιος στη LiFO.
Οι καταγγελίες του Μ. Βαξεβανόπουλου προκάλεσαν κατεπείγουσα εισαγγελική προανάκριση γιατί «σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων» από το σημείο που έχει «κοπεί» η χωματερή, «υπάρχουν 9 γεωτρήσεις της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Βόλου (ΔΕΥΑΜΒ) που πιθανώς υδροδοτούν το πολεοδομικό συγκρότημα», λέει. Το αν, πόσες και ποιες από αυτές τις γεωτρήσεις υδροδοτούν την πόλη του Βόλου κανείς δεν το γνωρίζει, καθώς οι Ενεργοί Πολίτες, που απευθύνθηκαν στη δημοτική επιχείρηση, δεν έλαβαν κάποια απάντηση. Το ζήτημα τώρα διερευνάται από την εισαγγελική αρχή. Για το θέμα της παλιάς χωματερής, «η Περιφέρεια και ο δήμος ήταν ενήμεροι από το 2018» εξηγεί στη LiFO o M. Βαξεβανόπουλος: «Κάτοικος της περιοχής είχε ενημερώσει και διαμαρτυρηθεί για την κατάσταση. Συγκεκριμένα, στις 4-2-2018 είχε στείλει επιστολή προς τον δήμαρχο κ. Μπέο και τον περιφερειάρχη κ. Αγοραστό, όπου περιέγραφε την κατάσταση και προειδοποιούσε για αυτό που θα γινόταν με μαθηματική ακρίβεια. Ο δήμος Βόλου και η Περιφέρεια Θεσσαλίας αδιαφόρησαν. Το μόνο που έγινε είναι η κατασκευή ενός τοιχίου ενός περίπου μέτρου. Οι πλημμυρικές παροχές του Ξηριά βέβαια είναι γνωστό ότι ξεπερνούν τα 5 μέτρα στο σημείο», λέει.
220 εκατομμύρια για την αποκατάσταση του Βόλου
Για την αποκατάσταση των ζημιών και για τη δημιουργία υποδομών που θα θωρακίσουν τη Μαγνησία θα απαιτηθούν κονδύλια ύψους 500 εκατ. ευρώ, στα οποία δεν συνυπολογίζονται οι αποζημιώσεις πολιτών και επιχειρήσεων. Αυτό τουλάχιστον ανέφερε πρόσφατα ο Χρήστος Τριαντόπουλος, υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ο οποίος δείχνει και ένα ειδικό ενδιαφέρον για την περιοχή, καθώς η Μαγνησία είναι ο τόπος καταγωγής του και η περιφέρεια στην οποία εκλέχθηκε.
Κατά την παραδοχή του Αχιλλέα Μπέου, δημάρχου Βόλου, το εκτιμώμενο κόστος των ζημιών στον δήμο Βόλου είναι 220 εκατ. ευρώ. Πρόσφατα ανέφερε ότι ήδη έχουν εγκριθεί 45 εκατ. ευρώ. Από αυτά, όπως είπε, εκταμιεύτηκαν 8 εκατ. ευρώ. Υποστήριξε όμως ότι «έχουν γίνει εργασίες που αντιστοιχούν σε 30 εκατ. ευρώ και έχουμε καλή συνεργασία με τους εργολάβους». Ο Αχιλλέας Μπέος έχει υποστηρίξει ότι ο δήμος Βόλου «πρωτοπορεί όχι μόνο στη Θεσσαλία αλλά σε ολόκληρη την Ελλάδα». Γιατί, όπως λέει, διαθέτει «εξαιρετική ετοιμότητα σε ώριμες μελέτες, που επιτρέπουν την άμεση χρηματοδότηση των έργων αποκατάστασης». Έχει πει ότι «ο Βόλος θα είναι η πρώτη πόλη που θα αποκατασταθεί μέχρι το τέλος του 2024, με όλους τους δρόμους, όλα τα γεφύρια, με όλες τις υποδομές και, το σημαντικότερο, με το αποχετευτικό δίκτυο και το υδροδοτικό δίκτυο».
Οι λάσπες στην πόλη, τα πλημμυρισμένα υπόγεια και οι κατεστραμμένες γέφυρες
Παρόλο που η LiFO επικοινώνησε πολλές φορές με τον δήμο Βόλου για να μιλήσει με τον Α. Μπέο για την πρόοδο και τον προγραμματισμό των έργων, δεν έλαβε καμία απάντηση. Από την αντιπολίτευση καταγγέλλεται ότι πολλά δεν έχουν γίνει. Οι Ενεργοί Πολίτες υποστηρίζουν ότι «ακόμη υπάρχουν λάσπες στην πόλη και πλημμυρισμένα υπόγεια δημόσιων κτιρίων». Ο καθαρισμός, όπως λένε, από τις λάσπες μπορεί να έγινε −και σωστά− στο κέντρο της πόλης, ωστόσο υπάρχουν αρκετά σημεία που δεν έχουν καθαριστεί: «Προσπάθησε να διορθώσει τη βιτρίνα της πόλης, και καλά έκανε. Από εκεί και πέρα, όσα δεν φαίνονται έμειναν έτσι», λένε. Υποστηρίζεται ακόμη ότι «δεν υπήρξε σωστό σχέδιο καθαρισμού και αποκατάστασης. Δεν ειδοποιούνταν οι πολίτες πότε και πού θα είναι τα συνεργεία καθαρισμού για να παίρνουν τα αυτοκίνητά τους, με αποτέλεσμα όταν έβγαιναν οι υδροφόρες στους δρόμους να υπάρχουν σταθμευμένα αυτοκίνητα επειδή δεν υπήρχε ενημέρωση. Εκτός από τα προβλήματα που δημιουργεί, η ύπαρξη λάσπης δεν είναι και κάτι πολύ υγιεινό. Στην περίπτωση που έχουμε έναν ξηρό μήνα και αέρα, όλη αυτήν τη σκόνη θα την αναπνεύσουμε», λέει ο Μ. Βαξεβανόπουλος.
Ο δήμαρχος Βόλου, από την άλλη πλευρά, στα μέσα Οκτώβρη είχε υποστηρίξει δημόσια το αντίθετο. Ανέφερε ότι ο δήμος έβγαλε ανακοίνωση για τις μέρες και τις ώρες που τα συνεργεία θα πήγαιναν να καθαρίσουν δρόμους και πεζοδρόμια ώστε να απομακρύνουν οι πολίτες τα αυτοκίνητά τους, αλλά οι πολίτες σε κάποιες περιπτώσεις δεν το είχαν κάνει: «Αν δω την ίδια αδιαφορία, σταματάω», είχε πει. Δήλωσε, μάλιστα, ότι θα δώσει το τηλέφωνό του «για να επικοινωνούν οι πολίτες για καθαρισμό, υπό την προϋπόθεση ότι οι δρόμοι είναι άδειοι».
Ο Νίκος Παπαπέτρος, που βρέθηκε στις τελευταίες εκλογές απέναντι από τον Αχ. Μπέο, επικεφαλής της αντιπολίτευσης στον δήμο Βόλου, υποστηρίζει ότι «υπάρχουν μεγάλα προβλήματα στο τοπικό οδικό δίκτυο, το οποίο ακόμη δεν έχει αποκατασταθεί. Η δημοτική οδοποιία, οι εσωτερικοί δρόμοι μεταξύ των οικισμών, είναι κατεστραμμένη. Και δεν είναι καθόλου εύκολη η πρόσβαση σε σχολεία, σε βασικές εγκαταστάσεις. Υπάρχουν πρόχειρες αποκαταστάσεις, όχι ασφαλτοστρώσεις, μόνο και μόνο για να είναι δυνατή στοιχειωδώς η διέλευση των αυτοκινήτων. Κι όλα αυτά βέβαια μπορούν να συμβούν, αν δεν υπάρξουν δυσμενείς καιρικές συνθήκες». Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ακόμη ότι δεν έχουν αποκατασταθεί τα κάγκελα ασφαλείας σε γέφυρες και πεζογέφυρες του χειμάρρου Κραυσίδωνα που καταστράφηκαν ή χρειάζονται επισκευές, γεγονός που «δημιουργεί μεγάλη επικινδυνότητα κατά τη διέλευση των πεζών». Ο χείμαρρος Κραυσίδωνας είναι αυτός που προκάλεσε τις μεγάλες πλημμύρες στην πόλη και μαζί με τον Ξηριά και τον Άναυρο είναι τα τρία ποτάμια που διαρρέουν τον Βόλο. Τα ποτάμια αυτά συλλέγουν νερό από όλα τα ρέματα του ορεινού κεντρικού Πηλίου.
Τα πλατάνια του Κραυσίδωνα που κόπηκαν
Τις τελευταίες μέρες υπάρχει στον Βόλο μια δημόσια διένεξη για τις κοπές των πλατάνων στον χείμαρρο Κραυσίδωνα. Τα δέντρα απομακρύνονται για λόγους αντιπλημμυρικής προστασίας και καθαρισμού της κοίτης του ποταμού, ούτως ώστε να βελτιωθεί η παροχετευτική ικανότητα του χειμάρρου.
Στην κοπή των αιωνόβιων πλατάνων αντιδρά η αντιπολίτευση αλλά και πολλοί πολίτες. Υποστηρίζουν ότι η απομάκρυνση των πλατάνων θα φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Θα αυξηθεί δηλαδή η ταχύτητα του νερού και θα επιταχυνθεί η διάβρωση της κοίτης: «Τα δέντρα μέσα στην πόλη του Βόλου, την οποία διαρρέει ο χείμαρρος, ήταν στις άκρες και ισχυροποιούσαν τα πρανή. Από ένα σημείο και πάνω, όταν αρχίζει το Πήλιο, υπήρχαν και πλατάνια μέσα στην κοίτη του ποταμού, τα οποία πάλι ανέκοπταν την ορμή των νερών. Εκτιμάμε ότι έπρεπε να κοπούν κάποια και πάλι με πολλή προσοχή, μόνο τα γέρικα, αυτά που ρίχνουν τα κλαδιά τους, ή να γίνει μια προσεκτική αραίωση και να μη γίνει ένας οριζόντιος χαμός», υποστηρίζει η Περιβαλλοντική Πρωτοβουλία Μαγνησίας. Υποστηρίζουν ακόμη ότι «τα δέντρα κόπηκαν χωρίς να γίνει κάποια σοβαρή περιβαλλοντική μελέτη» και «αντίθετα προς τη νομοθεσία, η οποία προβλέπει ότι πρέπει να υπάρξει τεκμηρίωση με τεχνική έκθεση για να αιτιολογηθεί επαρκώς ο λόγος».
Ο Δημήτρης Κουρέτας, περιφερειάρχης Θεσσαλίας, που τάσσεται υπέρ της κοπής των πλατανιών, υποστήριξε ότι η κοπή των πλατανιών είναι μια διαδικασία απολύτως σύννομη και πως ό,τι κάνει η Περιφέρεια γίνεται για την ασφάλεια των πολιτών: «Αν κάποιος θεωρεί ότι δεν είμαστε σύννομοι, τα δικαστήρια είναι στη διάθεσή τους», είπε. Αλλά και ο Αχιλλέας Μπέος στήριξε την απόφαση της Περιφέρειας: «Κι εμάς μας αρέσουν τα δέντρα, αλλά προέχει η ανθρώπινη ζωή. Θα πρέπει να απομακρυνθούν από τις κοίτες των ποταμών», είπε.
Ο Νικήτας Μυλόπουλος είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και διευθυντής του Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων. Χωρίς να έχει κάνει, όπως λέει, κάποια οργανωμένη επόπτευση στην περιοχή, η άποψή του για το ζήτημα των πλατάνων είναι ότι «υπάρχουν υγιή πλατάνια τα οποία είναι αυτά που κρατούν τις αντιστηρίξεις, τα πρανή. Όπως δεν τα πείραξαν ο Daniel και o Elias, δεν θα τα πειράξει και η επόμενη πλημμύρα. Αντιθέτως προσφέρουν ευεργετικό έργο στην περιοχή. Υπάρχουν κάποια πλατάνια, τα οποία ήταν ετοιμόρροπα και όντως έπεσαν και οι κορμοί τους έφραξαν στη συνέχεια την κοίτη. Προφανώς πρέπει να γίνει καθαρισμός για την απομάκρυνσή τους». Και πάλι όμως, «αυτός ο καθαρισμός θα πρέπει να είναι μελετημένος», λέει.
Τα έργα της αντιπλημμυρικής προστασίας
Για τον Νικήτα Μυλόπουλο, το καλό νέο των ημερών, όπως λέει στη LiFO, είναι ότι «το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σε συνεργασία με τον δήμο Βόλου και τις υπηρεσίες του δήμου και τελικά και με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, προτείναμε μια μελέτη για τον Βόλο, για τον σχεδιασμό της αντιπλημμυρικής προστασίας. Η μελέτη αυτή έγινε δεκτή και προχωράμε». Θα είναι, όπως εξηγεί, μια μελέτη ολοκληρωμένης αντιπλημμυρικής προστασίας του Βόλου και των όμορων περιοχών.
Υποστηρίζει ότι «η προσέγγιση θα είναι ολιστική. Η αντιπλημμυρική θωράκιση μιας περιοχής δεν έχει να κάνει με ένα έργο, αλλά με μια σειρά μικρών έργων που συνδυάζονται μεταξύ τους και συνδυάζονται με τη φύση. Πρέπει να δώσουμε χώρο στη φύση, στα ποτάμια. Η προσέγγιση αυτή δεν είναι μια ιδεολογική τάση κάποιων οικολόγων, είναι μια πρακτική τάση, αυτό γίνεται πλέον. Επανακαθορίζονται τα όρια των χειμάρρων και οι πλημμυρικές ζώνες. Γι’ αυτό και εμείς θα προχωρήσουμε σε μια επικαιροποιημένη υδρολογική ανάλυση της περιοχής και του υδρογραφικού δικτύου, για να οριστούν οι πλημμυρικές ζώνες των χειμάρρων», λέει.
Αν και, όπως εξηγεί ο Ν. Μυλόπουλος, η αντιπλημμυρική προστασία απαιτεί έναν συγχρονισμένο σχεδιασμό και τα έργα που θα γίνουν θα πρέπει να λειτουργούν συνδυαστικά. Τον ρωτάμε ποιο είναι το έργο που λείπει από την πόλη και έχει καθοριστική σημασία για την προστασία της από τις πλημμύρες. Μας απαντάει ότι ένα πολύ σημαντικό έργο είναι «η κατασκευή τάφρου στην περιφερειακή οδό». Ένα έργο που μέχρι τώρα δεν έχει κατασκευαστεί στον Βόλο, γι’ αυτό και πλημμύρισε η πόλη: «Παραδοσιακά οι πόλεις προστατεύονταν με τάφρους. Όταν κατεβαίνουν οι χείμαρροι πλημμυρισμένοι, με μια τάφρο περιμετρικά η πλημμυρική ροή οδηγείται εκτός πόλης», εξηγεί ο Ν. Μυλόπουλος.
