Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Νικολάου. Η ένδυση του Αρχιερέως θα γίνει στον πρώτο Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της πόλεώς μας, του Αγίου Στεφάνου στις 7:00 και κατόπιν θα κατευθυνθούν, Κλήρος και Λαός, προς τον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Νικολάου, όπου θα τελεστεί ο Εσπερινός της Αγάπης στις 7:30 και θα αναγνωσθεί το Ιερό Ευαγγέλιο στα Ελληνικά και σε ξένες γλώσσες. Μετά το πέρας του Εσπερινού ο Σεβασμιώτατος θα διανείμει τα Πασχάλια αυγά στους πιστούς.

Αγίας Επισκέψεως ή Παναγίας Επισκέψεως Ναός

Τρίκλιτη Βασιλική στο Βαρούσι, Ν.Α. του Φρουρίου, ο μεγαλύτερος Ναός της πόλης μετά από τον Άγιο Νικόλαο. Ανεγέρθηκε μεταξύ 1863-77. Εορτάζει στις 21 Νοεμβρίου (Εισόδια της Θεοτόκου). Μέσα στον ναό υπάρχει παρεκκλήσι του Αγίου Στυλιανού. Από το 1883 (όταν κάηκε ο τότε Μητροπολιτικός ναός του Αγίου Στεφάνου) έως το 1967 ήταν ο Μητροπολιτικός ναός των Τρικάλων. Στη θέση του Ναού ίσως υπήρχε παλαιότερος της Αγίας Επισκέψεως, στον οποίον το 1543 λειτουργούσε Σχολείο «εγκυκλίου παιδεύσεως».

Αγίας Μαρίνας Ναός

Ναός στον αυχένα του λόφου του Φρουρίου και του λόφου του Προφήτη Ηλία. Είναι μονόκλιτη βασιλική που κτίστηκε το 1766, ιστορήθηκε το 1767 και ανακαινίστηκε με πολλές ανακατασκευές το 1924. Μέχρι τότε στο προαύλιο του ναού λειτουργούσε το πιο βαθύ πηγάδι της πόλης, που μπαζώθηκε κατά την ανακατασκευή.

 Παναγίας Φανερωμένης Ναός

Ναός προς τιμή του Γενεσίου της Θεοτόκου (εορτάζει 8 Σεπτεμβρίου) στο Βαρούσι, Είναι μεγάλη τρίκλιτη βασιλική ανεγερμένη μεταξύ 1849-1853. Έχει επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1887 και ξυλόγλυπτους άμβωνα και θρόνο. Στον εξωνάρθηκα υπάρχει Παρεκκλήσι του Αγίου Φανουρίου. Στη βόρεια πλευρά της υπήρχε πηγάδι.

Αγίας Παρασκευής 

1. Μεγάλη τρίκλιτη βασιλική στο κέντρο του Βαρουσιού. Κτίστηκε το 1843 και υπέστη σημαντικές μεταρρυθμίσεις το 1932. Μέσα στον ναό υπάρχει παρεκκλήσιο του Αγίου Γρηγορίου Νεοκαισαρείας του Θαυματουργού, του οποίου τα λείψανα φυλάσσονται εδώ. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο, ο άμβωνας και ο θρόνος είναι του 1845.
2. Ναός στο Φλαμούλι, παλιός (του 1812) πετρόχτιστος με πεντάπλευρη κόγχη Ιερού. Προς Δ. υπάρχει παρεκκλήσι του Αγίου Ευθυμίου. Η νέα εκκλησία κτίστηκε στη μέση της πλατείας το 1987 και είναι σταυροειδής με τρούλο.

Αγίου Αθανασίου Μπάρας 

1. Μπάρας. Τρίκλιτη Βασιλική με τρούλο στην οδό Κονδύλη. Είχε μαρμάρινο Τέμπλο, έργο του Μενέλαου Καταφυγιώτη. Δυστυχώς τελευταία αυτό αντικαταστάθηκε από ξυλόγλυπτο, θεμελιώθηκε το 1951 και εγκαινιάστηκε το 1960. Στη θέση της υπήρχε μικρότερος Ναός του 1883 που είχε επισκευαστεί το 1922.
2. Αγίας Μονής. Μεγάλη Τρίκλιτη Βασιλική με Τρούλο. Ο σημερινός Ναός επισκευάστηκε και ανυψώθηκε μεταξύ 1930-1934, στη θέση του παλαιού που είχε κτιστεί το 1833. Ο παλαιός ναός για πρώτη φορά αναφέρεται το 1691 και το 1764 είχε ανακαινιστεί και επεκταθεί. Το τέμπλο είναι του παλαιού ναού του 1836. Β. του ναού υπάρχει παρεκκλήσιο του Αγίου Στυλιανού ανεγερμένο το 1968 στη θέση παλαιότερου. Εκκλησάκι του Αγίου Βησσαρίωνος κτίστηκε (στη θέση του παλαιού Μετοχιού) το 1966.
3. Καρύων. Ο παλαιός ναός, του 1807, ήταν μικρός, δίπλα στον σημερινό κεντρικό δρόμο. Ο νέος κτίστηκε το 1889 και εικονογραφήθηκε το 1950. Το ξυλόγλυπτο Τέμπλο του είναι του 1847. Είναι Τρίκλιτη Βασιλική με τρούλο.
4. Κηπακίου: Παλαιός ναός μικρός μονόκλιτος. Δίπλα του άρχισε να κτίζεται το 1998 (σε εξέλιξη οι εργασίες) ο Ναός της Χρυσοβαλάντου.
5. Λογγακίου: Ο σημερινός κατασκευάστηκε το 1921 στη θέση του παλαιού ναού που κατεδαφίστηκε το 1920. Ο παλαιός ήταν πέτρινος μικρός (10×6 μ.). Υπήρχαν στο προαύλιο κελιά, όπου διέμεναν οι χωρικοί που έρχονταν για εργασίες. Κατεδαφίστηκαν το 1935.
6. Περδικορράχης. Ο σημερινός ναός είναι ο τρίτος. Ο πρώτος βρισκόταν στον παλιό οικισμό, ο δεύτερος έγινε το 1870 και κατεδαφίστηκε το 1960.
7. Πυργετού: Ο παλαιός ναός (του 18ου αι.) ήταν στον περίβολο του νέου (που κατασκευάστηκε το 1945-47). Ήταν μονόκλιτος, μικρός (12×12 μ.) με πλινθοδομή, με τοιχογραφίες του 19ου αι., με ομφαλό στο δάπεδο και κτιστή Αγία Τράπεζα. Στα Β. υπήρχε ψηλό καμπαναριό που κατεδαφίστηκε το 1968. Ο νέος είναι Βασιλική με Τρούλο και τα εγκαίνιά του έγιναν το 1956.

Αγίου Βησσαρίωνος 

[Ο Άγιος Βησσαρίων ήταν Μητροπολίτης Λαρίσης του 16ου αι. και το 1947 καθιερώθηκε ως πολιούχος Τρικάλων. Η μνήμη του εορτάζεται την τέταρτη Κυριακή μετά το Πάσχα (της Σαμαρείτιδος). Η κάρα του φυλάσσεται στην I. Μονή Δουσίκου],

1. Πρόσφατος ναός (θεμελιώθηκε το 1995, εγκαινιάστηκε το 2003) στην οδό Βενιζέλου (πρώην Άρεως) σε οικόπεδο δωρεάς της οικογένειας Μερόπης Γεωργίου Λιόλιου. Στην πρόσοψη επενδύθηκε με πελεκητή πέτρα. Είναι σταυροειδής με τρούλο και περιλαμβάνει τα παρεκκλήσια των Αγίου Μηνά και Αγίας Φωτεινής. Στο υπόγειο («Κατακόμβες») ο κυρίως ναός είναι του Αγίου Γεωργίου και υπάρχουν τα παρεκκλήσια Γρηγορίου Νεοκαισαρείας, Αγίου Ανδρέου, Αλεξίου Ανθρώπου του Θεού και Αγίας Ευφημίας.
2. Μικρός μονόχωρος ναός στην Αγία Μονή. Κτίστηκε το 1966 με δαπάνη του ιερέα Ιωάννη Αγόρου και της συζύγου του Παρασκευής. Είναι μετόχι της Μονής Δουσίκου.

Αγίου Γεωργίου 

1. (Βλ. Άγιος Βησσαρίων 1)
2. Ναός στο Πάρκο Ριζαριού. Είναι εξωκκλήσι ιστορημένο το 1878 με εικονοστάσι του 1820 στη νότια πλευρά. Ως έτος κατασκευής φέρεται το 1810 ή το 1750. Είναι σταυροειδής με τρούλο.
3. Πύργου. Ο παλαιός ναός είναι των αρχών του 20^ου αι., μικρός μονόκλιτος. Ο νέος κτίστηκε δίπλα στον παλαιό, προς τον δρόμο (θεμελιώθηκε το 1972, εγκαινιάστηκε το 1988) και είναι σταυροειδής με τρούλο.
4. Αμπελακίων. Μεγάλος ναός, σταυροειδής με τρούλο, που θεμελιώθηκε το 1987, εγκαινιάστηκε το 1990 (τα θυρανοίξια έγιναν το 2011) και που στο υπόγειό του περικλείει παρεκκλήσι των Αποστόλων Πέτρου και Παΰλου.

Αγίου Γρηγορίου Γαρδικάκι 

1. Ναός στο Γαρδικάκι (θυρανοίξια το 2011). Είναι σταυροειδής με τρούλο και θεμελιώθηκε το 1995. Περιλαμβάνει υπόγειο ναό της Συνάξεως της Θεοτόκου (θυρανοίξια το 2006) και παρεκκλήσι του Αγίου Λουκά, ιατρού, αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως.
2. Βλ. Αγίας Παρασκευής Ναός

Αγίου Δημητρίου Βαρούσι 

Μικρός ναός στο Βαρούσι, ο παλαιότερος σωζόμενος της πόλης, κτισμένος ίσως πριν από το 1588. Έχει τοιχογραφίες του 17ου αι, και τέμπλο ανακαινισμένο το 1839. Είναι τρίκλιτη βασιλική.

Δίπλα από τον ναό, προς τα Βόρεια, στεγαζόταν το Οικοτροφείο Αρρένων μέχρι το 1997· είχε μεταφερθεί εκεί (το 1974) από τους Αγίους Αναργύρους. Το κτίριο ανεγέρθηκε το 1972 από την Μητρόπολη.

Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου Ναός

Ναός μονόκλιτος καμαροσκεπής ΒΔ του Ναοΰ του Αγίου Νικολάου, του οποίου αποτελεί παρεκκλήσιο. Ανεγέρθηκε και ιστορήθηκε το 1674. Το τέμπλο, κατασκευασμένο την ίδια εποχή, φέρει παλιές φορητές εικόνες.

Αγίου Κοσμά Αιτωλού Ναός

Τρίκλιτη Βασιλική μεταξύ Εθνικού Σταδίου και Στρατώνων. Θεμελιώθηκε το 1967 και αποπερατώθηκε το 1970. Στον ναό φυλάσσεται ως κειμήλιο το πουκάμισο του πατρός Κοσμά, το οποίο ο Άγιος άφησε σε σπίτι στην Κρανιά Ασπροποτάμου κατά την εκεί περιοδεία του το 1778.

Μοναστήρια που αξίζει να επισκεφτείς

Μέσα στα χρόνια ο μοναχισμός αναπτύχθηκε πρώτα στα σπήλαια των βράχων και ύστερα στις μονές, μια παράδοση της οποίας οι ρίζες φτάνουν στον μακρινό 11ο αιώνα. Μάλιστα, κατά καιρούς, λόγω της γεωλογικής ιδιομορφίας της περιοχής, λαξεύτηκαν κλίμακες και σήραγγες στους βράχους, καθιστώντας τις μονές προσβάσιμες, ενώ για πολλά χρόνια η παραδοσιακή μέθοδος επικοινωνίας και ανεφοδιασμού τους ήταν με ανεμόσκαλες, σκοινιά, τροχαλίες και καλάθια. Η ζωή των μοναχών ήταν λιτή, ασκητική, με στερήσεις και επίπονες εργασίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε κάθε μονή, όπου κι αν κοιτάξεις, νιώθεις ένα δέος και σίγουρα δεν σταματάς να φωτογραφίζεις το τοπίο.

Ξεκίνησα τις διαδρομές μου από τη μονή στο μεγαλύτερο υψόμετρο και κατέληξα σε εκείνες που ήταν πιο χαμηλά. Καθεμία παραμένει κλειστή διαφορετική μέρα, ενώ οι ώρες λειτουργίας διαφέρουν, γι’ αυτό και η ιδανική μέρα επίσκεψης είναι η Κυριακή. Επίσης, η είσοδος στους ξένους πολίτες είναι 3 ευρώ, ενώ για τους Έλληνες είναι δωρεάν.

Και τα έξι μοναστήρια είναι συντηρημένα και αναστηλωμένα, ενώ στην είσοδο κάθε μονής υπήρχε ένα καλάθι με φούστες που προορίζονταν για τις γυναίκες, προκειμένου να είναι ντυμένες ευπρεπώς.

Ιερά Μονή Ρουσάνου

Facebook Twitter

Το μοναστήρι καλύπτει ολόκληρο το πλάτωμα της κορυφής του βράχου, με αποτέλεσμα να φαίνεται ως φυσική του απόληξη, ενώ τη σημερινή οικοδομική του μορφή την πήρε την τρίτη δεκαετία του 16ου αι. Η μονή αποτελείται από ένα τριώροφο συγκρότημα, με το καθολικό και τα κελιά στο ισόγειο, καθώς και με δωμάτια υποδοχής, το αρχονταρίκι, την έκθεση και βοηθητικούς χώρους. Στο ενημερωτικό σημείωμα της μονής αναφέρεται ότι η ονομασία του μοναστηριού δόθηκε από τον πρώτο οικιστή του βράχου ή τον κτίτορα του πρώτου ναού κατά τον 13ο ή 14ο αι. Το σίγουρο είναι ότι ανάμεσα στα έτη 1527 και 1529 δύο Γιαννιώτες αδελφοί ιερομόναχοι, ο Ιωάσαφ και ο Μάξιμος, πήραν την άδεια για να εγκατασταθούν και να μονάσουν στον βράχο του Ρουσάνου. Όταν ανέβηκαν εκεί, δεν βρήκαν παρά μόνο ερείπια και χαλάσματα. Γι’ αυτό ανέπτυξαν ιδιαίτερη οικοδομική δραστηριότητα. Έχτισαν το 1530 το καθολικό στη θέση της ερειπωμένης εκκλησίας της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και ανακαίνισαν το μοναστήρι.

Το καθολικό της μονής είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, όμως προστάτιδα του μοναστηριού είναι η Αγία Βαρβάρα. Η αγιογράφηση του καθολικού έγινε το 1560, όταν ηγούμενος της μονής ήταν ο Αρσένιος, ενώ οι αγιογραφίες αποτελούν ένα από τα πιο ξακουστά σύνολα της μεταβυζαντινής ζωγραφικής μετά το 1550. Οι τοιχογραφίες αυτές ως προς την τεχνοτροπία ανήκουν στην κρητική σχολή και αποδίδονται στον Τζώρτζη, μαθητή του Θεοφάνη Στρελίτζα από την Κρήτη.

Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή Μεγάλου Μετεώρου

Facebook Twitter

Το μοναστήρι, που είναι σκαρφαλωμένο πάνω σε επιβλητικό βράχο, είναι το παλαιότερο, το μεγαλύτερο και, όπως όλοι υποστηρίζουν, το πιο σπουδαίο από τα σωζόμενα μέχρι σήμερα μοναστήρια των Μετεώρων. Ιδρύθηκε λίγο πριν από τα μέσα του 14ου αι. από έναν λόγιο και αγιορείτη μοναχό, τον όσιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη. Σημαντική φυσιογνωμία υπήρξε και ο διάδοχός του και δεύτερος κτίτορας της μονής, ο μοναχός όσιος Ιωάσαφ, πρώην βασιλιάς Ιωάννης Ούρεσης Παλαιολόγος. Στα περίπου σαράντα χρόνια της μοναστικής ζωής του ο όσιος Ιωάσαφ δημιούργησε κελιά, νοσοκομείο, στέρνα, ανακαίνισε τον ναό της Μεταμορφώσεως και ήταν μεταξύ των ιδρυτών της μονής της Υψηλοτέρας (των Καλλιγράφων), που είναι χτισμένη σε απότομο και απρόσιτο βράχο απέναντι από το Μεγάλο Μετέωρο. Επίσης, υπολογίζεται ότι το 1544-1545 χτίστηκε ο σημερινός μεγαλοπρεπής κυρίως ναός και λίγο αργότερα η τράπεζα, το μαγειρείο, το νοσοκομείο – γηροκομείο, ο πύργος, μικρά παρεκκλήσια και σκάλες ανόδου από τον πύργο και πάνω. Επιπρόσθετα, η βιβλιοθήκη του μοναστηριού είναι από τις πιο πλούσιες και αξιόλογες μοναστηριακές, αφού, παρά τις αντίξοες ιστορικές συγκυρίες, οι μοναχοί έχουν διαφυλάξει και διασώσει μέχρι σήμερα ανεκτίμητους θησαυρούς, π.χ. χειρόγραφους κώδικες, έγγραφα και σπάνια γραπτά.

Τέλος, στο κτιριακό συγκρότημα του μοναστηριού ξεχωρίζει, μεταξύ άλλων, το ασκηταριό του πρώτου ιδρυτή της μονής, του οσίου Αθανασίου του Μετεωρίτη. Είναι ένα μικρό κτίσμα φωλιασμένο κυριολεκτικά στον βράχο, αριστερά καθώς ανεβαίνουμε τη σκάλα, λίγο πριν από την είσοδο της μονής.

Ιερά Μονή Βαρλαάμ

Facebook Twitter

Περίπου 146 απότομα σκαλιά χρειάζεται να ανέβεις για να βρεθείς σε αυτή την ιστορική μονή. Το 1350 αναρριχήθηκε στον βράχο μια τολμηρή ασκητική μορφή, ο Βαρλαάμ, από τον οποίο ονομάστηκε το μοναστήρι. Αυτός έχτισε τρεις ναούς, ένα μικρό κελί και μια δεξαμενή για νερό. Το διάστημα 1517-1518 ανέβηκαν οι δύο κτίτορες της μονής, οι αδελφοί ιερομόναχοι Θεοφάνης και Νεκτάριος, οι Αψαράδες. Η Ιερά Μονή Βαρλαάμ διαθέτει πλούσιο ζωγραφικό διάκοσμο που παραπέμπει στον Θηβαίο ζωγράφο Φράγκο Κατελάνο, αξιόλογη συλλογή χειρογράφων, τα οποία πλησιάζουν τα 300, ενώ παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Όπως λένε οι υπεύθυνοι της μονής, η μεταφορά υλικών διήρκεσε 22 χρόνια, ενώ το χτίσιμο μόνο 20 μέρες. Αξιοσημείωτο είναι και το τεραστίων διαστάσεων βαρέλι του 16ου αι., το οποίο έχει χωρητικότητα 12.000 λίτρα. Το νερό του ήταν πόσιμο και το χρησιμοποιούσαν και για γεωργικές και οικοδομικές εργασίες.

Επιπλέον, το νοσοκομείο-γηροκομείο της Μονής Βαρλαάμ διασώζεται ως ανεξάρτητο ισόγειο κτίσμα στο νοτιανατολικό άκρο του βράχου της, στα νότια του καθολικού ναού, σε χαμηλότερο επίπεδο από αυτό. Στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή αποτελούσε σημαντικό στοιχείο του κτιριολογικού προγράμματος των μοναστηριών για την αποκλειστική περίθαλψη των ασθενών μοναχών. Στο μουσείο της μονής ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στην ιστορία του μοναστηριού και να θαυμάσει τους θησαυρούς της.

Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος

Facebook Twitter

Περίπου έξι στρέμματα καλύπτει η κορυφή του βράχου πάνω στον οποίο βρίσκεται το μοναστήρι. Για τον ιδρυτή του δεν υπάρχουν συγκεκριμένες πληροφορίες. Σύμφωνα, πάντως, με ιστορικές πηγές, υπολογίζεται ότι χτίστηκε το διάστημα 1458-1476. Και εδώ τα παλιότερα χρόνια οι μοναχοί και οι προσκυνητές ανέβαιναν με ανεμόσκαλα και το παραδοσιακό δίχτυ. Το 1925, όμως, όταν ήταν ηγούμενος στο μοναστήρι ο Νίκανδρος Σταθόπουλος, λαξεύτηκαν 140 σκαλοπάτια, τα οποία, μέσα από ένα στενό μονοπάτι στη βάση του βράχου, οδηγούν στο μοναστήρι. Σήμερα υπάρχει και τελεφερίκ κυρίως για τη μεταφορά προϊόντων και υλικών. Μέσα στους χώρους της μονής υπάρχει μικρός ναός βυζαντινού τύπου με χαμηλό τρούλο και αποτελείται από το ιερό, τον κυρίως ναό και τον νάρθηκα. Τα παράθυρα είναι λίγα, γι’ αυτό και ο ναός είναι σχετικά σκοτεινός.

Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου

Facebook Twitter

Η ιστορία των πρώτων χρόνων του μοναστηριού χάνεται στα βάθη των αιώνων και καλύπτεται από παραδόσεις. Οι πρώτες μαρτυρίες ανάγουν την ίδρυσή του στο τέλος του 12ου αι., γύρω στα 1191-1192. Πιθανότατα ο πρώτος όσιος ερημίτης που κατοίκησε σε κάποια σπηλιά του βράχου λεγόταν Ιερεμίας. Στη διαδρομή της ιστορίας του το μοναστήρι δέχτηκε την υψηλή προστασία και τη βοήθεια ευγενών του Βυζαντίου, των παραδουνάβιων ηγεμονιών και του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. Στα 1798 χτίστηκε το σημερινό επιβλητικό καθολικό προς τιμήν του Αγίου Χαραλάμπους. Οι τοιχογραφίες του ναού, καθαρισμένες και συντηρημένες σήμερα, αποτελούν ένα ενδιαφέρον ζωγραφικό σύνολο της μεταβυζαντινής αγιογραφίας. Στη μονή αυτή φυλάσσονται σήμερα 154 χειρόγραφα που εντάσσονται στο διάστημα από τον 11ο μέχρι τον 19ο αιώνα.