Πανελλήνιες εξετάσεις :Μια παράσταση με τίτλο: «ΑΓΧΟΣ,ΟΝΕΙΡΑ, ΜΕΛΛΟΝ»

Φωτογραφήματα, από τη δικηγόρο Φωτεινή Μπαλούτσου

Το όνειρο της επιτυχίας και η εκπλήρωση του στόχου της εισαγωγής στην Ανώτατη Εκπαίδευση απαιτεί μια προσπάθεια επίπονη τόσο μαθησιακά όσο και ψυχολογικά.

Ολόκληρη η εκπαιδευτική κοινότητα σείεται από τον «εγκέλαδο»
των Πανελλαδικών εξετάσεων αφού πρόκειται για μια συγκλονιστική περίοδο άγχους, πίεσης και ψυχολογικής φόρτισης. Μαθητές που έχουν επενδύσει όλα τους τα όνειρα, καθηγητές που προσπαθούν να μεταλαμπαδεύσουν τις γνώσεις  και την πείρα τους, να διπλασιάσουν τον χρόνο ώστε να είναι επαρκής για τις τελευταίες  πολύτιμες συμβουλές, γονείς που παρακολουθούν τα παιδιά τους να χάνονται στις αμέτρητες σελίδες των βιβλίων και μαζί με τις γνώσεις να χάνουν τον εαυτό τους.

Πρόκειται γι’ αυτές τις λίγες ημέρες αξιολόγησης, όπου η επιτυχία και η αποτυχία είναι τόσο κοντά, μα το αποτέλεσμα και οι συνέπειες μακράν διαφορετικές… Γι’ αυτόν τον λίγο χρόνο όπου όνειρα, φιλοδοξίες, σκέψεις, τύψεις, χρήματα και προσπάθεια γίνονται ένα «κουβάρι». Είναι η κορύφωση μιας χρόνιας μαθησιακής πορείας για έναν έφηβο και συγχρόνως το πέρασμα από την εφηβεία στην ενηλικίωση. Αποτελεί δοκιμασία γιατί εμπεριέχει μια προσπάθεια επίτευξης ενός στόχου, που περιλαμβάνει προσωπικές επιθυμίες και επαγγελματικές φιλοδοξίες.

Μια παράσταση ακριβοπληρωμένη, πολλές φορές με μεγάλες στερήσεις,  με πρωταγωνιστές τα παιδιά που στην ανίδεη ηλικία των δεκαεπτά ετών καλούνται να αποδείξουν πως γνωρίζουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό τους, πως είναι βέβαιοι για τις σχολές που επέλεξαν  μα κυρίως  πως η αξία τους και η μετέπειτα επιτυχημένη ή όχι ζωή τους εξαρτάται από την βαθμολογία αυτής της παράστασης. Συμπρωταγωνιστές σε αυτό το δύσκολο έργο οι καθηγητές, που μαζί με τις γνώσεις τους καταθέτουν και την ψυχή τους για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Και ενεργοί θεατές οι γονείς, οι οποίοι με το χειροκρότημα τους, καθ΄όλη τη διάρκεια, εμψυχώνουν . Όσο πιο δυνατό και ζεστό, τόσο πιο αποτελεσματικό.

«Φοβάμαι μήπως αποτύχω..Τόσος κόπος και θα πάει χαμένος; Αποκλείεται να τα καταφέρω….Αν αποτύχω, θα αποτύχω και στα μάτια των άλλων. Θα απογοητεύσω τους γονείς μου, τους καθηγητές, τους φίλους μου..Τι θα κάνω στη ζωή μου;» Πρόκειται για σκέψεις και ανησυχίες που ταλαντεύουν την ψυχολογία των παιδιών και ενισχύουν το άγχος τους. Πρόκειται για φόβους, οι οποίοι επιβάλλεται να ακουστούν και να απαντηθούν από υποστηρικτικούς γονείς που είναι ψυχικά πρόθυμοι και διαθέσιμοι να αντέξουν και ανταπεξέλθουν.

Σε ποιο βαθμό όμως είναι φυσιολογικές;

Το άγχος αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της περιόδου και των όσων πρέπει τα παιδιά να διαχειριστούν. Της υπέρογκης εξεταστέας ύλης, του συγκεκριμένου διαθέσιμου  χρόνου, της διαχείρισης των ψυχολογικών μεταπτώσεων, της εφηβείας, του φόβου και της ανασφάλειας για το αποτέλεσμα.

 Ως ένα φυσιολογικό συναίσθημα οι μαθητές το βιώνουν όταν έρχονται αντιμέτωποι με νέες καταστάσεις ή δοκιμασίες που πρέπει να διεκπεραιώσουν και  μπορεί να λειτουργήσει θετικά. Αναφερόμαστε στο «παραγωγικό» άγχος όπου στην εν λόγω περίπτωση τους  βοηθά να βρίσκονται σε εγρήγορση και ετοιμότητα, τους βοηθά να οργανωθούν καλύτερα, τους  κινητοποιεί .Αυτό που δρα ανασταλτικά και δεν είναι διαχειρίσιμο είναι το άγχος που γίνεται ανεξέλεγκτο και δεν σου επιτρέπει να είσαι παραγωγικός και συγκεντρωμένος. Είναι το άγχος μιας πίεσης συσσωρευμένης. Αυτό όμως σημαίνει ότι επηρεάζει αρνητικά την συνολική  απόδοση, την μνήμη, τη συγκέντρωση και μπορεί να προκαλέσει ψυχοσωματικά συμπτώματα.  Συνήθως δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Αποτελεί συνοδοιπόρο του παιδιού από μικρότερη ηλικία κατά την μαθητική του πορεία, κορυφώνεται όμως, στην εν λόγω περίοδο. Όσο λοιπόν πιο νωρίς διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί αυτή η δυσκολία τόσο πιο εύκολη θα είναι η μετέπειτα πορεία στις διάφορες δοκιμασίες αξιολόγησης.

Έχουμε ταυτιστεί με την πεποίθηση ότι οι συγκεκριμένες εξετάσεις κρίνουν το μέλλον του μαθητή, κάτι που δεν ισχύει. Είναι αναγκαίο εφόδιο να  συνειδητοποιήσουν, τόσο οι γονείς όσο και οι έφηβοι-υποψήφιοι,  ότι η επίτευξη αυτού του στόχου δεν θα κρίνει την πορεία της ζωής τους ή την αυτοεκτίμηση τους. Η ζωή από μόνη της είναι τόσο «μυστήρια» που μπορεί να σε οδηγήσει σε μονοπάτια που ούτε καν φανταζόσουν και ο επαγγελματικός προσανατολισμός σου να είναι κάτι τελείως διαφορετικό από αυτό που παλεύεις σήμερα να σπουδάσεις ή αυτό που θα ήθελες να σπουδάσεις , παρόλα αυτά όμως να σε οδηγήσει στην επιτυχία.

Οι εξετάσεις είναι ένα κομμάτι που βοηθά την αυτοεικόνα και την αυτοπεποίθηση . Αποτελεί όμως, συγχρόνως και ένα θέμα στο οποίο οι γονείς επενδύουν αρκετά ίσως, και περισσότερο από τα «θέλω» του παιδιού.

Κατά πόσο οι σημερινοί γονείς λαμβάνουν υπόψη τις δυνατότητες του παιδιού τους; Μήπως στην προσπάθεια τους να καλύψουν τις δικές τους φιλοδοξίες και αποτυχημένες επιλογές πιέζουν, ενοχοποιούν και «εκβιάζουν» μια επιτυχία στις Πανελλήνιες;

Αντιστρέφονται οι ρόλοι, με αποτέλεσμα, ένα μεγάλο ποσοστό γονέων, να βιώνουν τις συγκεκριμένε εξετάσεις σαν την ευκαιρία που κάποτε οι ίδιοι έχασαν και προσπαθούν με αναποτελεσματικούς τρόπους να σπρώξουν το παιδί τους στην κατεύθυνση που εκείνοι δεν ακολούθησαν.

Το βάρος της έκφρασης «δίνουμε φέτος Πανελλήνιες» είναι ασήκωτο για την ψυχολογία του παιδιού, διότι αυτομάτως η ενδεχόμενη αποτυχία προκαλεί μεγαλύτερη απογοήτευση και στρες μιας και συμπαρασύρει σε αποτυχία ολόκληρη την οικογένεια.  Επομένως, είναι σημαντικό οι γονείς να καταλάβουν που πρέπει να σταματά το δικό τους άγχος και η δική τους παρέμβαση και που αρχίζει αυτή του παιδιού.

Σε αυτή την ψυχοφθόρα περίοδο όσο οι γονείς είναι ανήσυχοι, αγχωμένοι και πιεσμένοι τόσο δυσκολεύουν την κατάσταση. Φανερά αγχωμένος γονιός  σημαίνει διπλά αγχωμένο παιδί. Σημαίνει έλλειψη εμπιστοσύνης προς το πρόσωπό του, προς την προσπάθεια του, προς τα όρια και τα «θέλω του». Σημαίνει κατάκριση και όχι κρίση, απογοήτευση και όχι ενθάρρυνση.

Σύμφωνα με στοιχεία που δίνει η τηλεφωνική γραμμή «Μαζί για το παιδί» με αριθμό 11525 για βοήθεια στις οικογένειες που καλούνται να διαχειριστούν το άγχος των Πανελλαδικών εξετάσεων, πραγματοποιούνται 6.000 κλήσεις περίπου το χρόνο , εκ των οποίων το 50% είναι κλήσεις συμβουλευτικής υποστήριξης, το 30% αφορά θέματα διαχείρισης του άγχους καθώς και προβλήματα με το διάβασμα. Άλλες κλήσεις πάλι σχετίζονται με τις σχέσεις γονέων και παιδιών, την επιθετικότητα αυτών και την διαχείριση του θυμού. Εν κατακλείδι το συμπέρασμά τους  είναι ότι, πολλές φορές οι γονείς είναι αυτοί που επιφορτίζουν με άγχος τα παιδιά τους.

Ως συμπαραστάτες αυτής της υπέρογκης προσπάθειας και ως γονείς, αποτελούμε το δεκανίκι της ψυχής τους. Καλούμαστε να διαχειριστούμε το άγχος τους, το κλάμα, την πίεση, την κατάθλιψη, τον φόβο ματαίωσης των ονείρων τους, την υπερβολική χαρά και αισιοδοξία τους.  Είμαστε αυτοί, που με τις γνώσεις και την πείρα της ζωής, πρέπει να καταλάβουμε πως η στήριξη μας επιβάλλεται να είναι ΣΙΩΠΗΡΗ. Πολλοί έχουμε σπουδάσει άρα, γνωρίζουμε  την τρέλα των Πανελληνίων. Επομένως, θεωρητικά η στάση μας πρέπει να είναι υποδειγματική. Κατά πόσο όμως είναι;

Ανεξαρτήτου αποτελέσματος, ποτέ ο κόπος μιας προσπάθειας δεν πάει χαμένος. Τουναντίον, γίνεται εμπειρία, γνώση και δύναμη για τον επόμενο στόχο είτε είναι ο ίδιος είτε όχι. Ο σεβασμός, η ψύχραιμη υποστήριξη και η έκφραση της αγάπης και της υπερηφάνειας, είναι αρκετά για να αυξήσουν την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού.

«Μπορείς να τα καταφέρεις… Πιστεύω σε σένα και στις δυνατότητες σου..και εγώ είμαι εδώ, ότι και αν γίνει. Κάνε την προσπάθεια σου και αν αποτύχεις δεν πειράζει.. Δεν χάθηκε και ο κόσμος… Ευκαιρίες πάντα θα υπάρχουν».

Ας είμαστε λοιπόν υπερήφανοι για τα παιδιά μας και για την επίπονη προσπάθεια που καταβάλλουν είτε είναι στα πλαίσια των «προσδοκιών» μας είτε όχι.

Και ας τους περάσουμε το μήνυμα, πως κάθε προσωπικότητα είναι διαφορετική μα εξίσου σεβαστή. Πως στη ζωή πολλές φορές  η «πρωτιά κρύβει κινδύνους» και η μετριότητα μπορεί να εξελιχθεί και να κατακτήσει την κορυφή. Το timing του καθενός στην επιτυχία είναι τόσο διαφορετικό  και τόσο σχετικό που σε καμία περίπτωση δεν αρχίζει ούτε τελειώνει με την εισαγωγή σε ένα πανεπιστήμιο. Αναμφίβολα, είναι ένα πολύτιμο εισιτήριο για μια διαδρομή δεν είναι όμως, το ΜΟΝΑΔΙΚΟ και ούτε η διαδρομή αυτή είναι το παν στη ζωή! Τα όνειρα είναι στο δρόμο και σας περιμένουν… Σημασία έχει ο καθένας να προσπαθήσει να τα κατακτήσει με τον δικό του τρόπο!!