Απαντήσεις στη Νεοελληνική Γλώσσα από το φροντιστήριο Διάκριση-Στόχος
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2020 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Γενικός σχολιασμός: Ενδιαφέρον το 1ο θέμα Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας με το νέο τρόπο βαθμολόγησης για τη σχέση των εφήβων με την ανάγνωση βιβλίων.Ανήκει στους προβληματισμούς που σχετίζονται έμμεσα με την ύλη του βιβλίου «Έκφραση-Έκθεση» της Β΄λυκείου (κεφάλαιο Βιβλιολαρουσίαση-Βιβλιοκριτική) Το ότι δεν ήταν αναμενόμενο για πολλούς μαθητές ,εφόσον ούτε με την επικαιρότητα συνδέεται ούτε με τα σχετικά εγχειρίδια της Γ΄λυκείου δεν πρέπει να τους πτοεί,γιατί δεν ήταν ιδιαίτερα δύσκολο
Η διατύπωση του Δ΄ θέματος: η διατύπωση με δυο ζητούμενα «ποια η σχέση σας με την ανάγνωση βιβλίων και ποιος ο ρόλος της στη διαχείριση του προσωπικού σας χρόνου» δεν ήταν και η καλύτερη στιγμή της επιτροπής.Στα ερωτήματα αυτά υπάρχει ως ένα βαθμό αλληλοκάλυψη ή και ένα είδος αοριστίας, έτσι που να χωρούν πολλές και διαφορετικές απαντήσεις ,ενώ πιθανόν πολλοί μαθητές να τα αντιμετώπισαν δεδομένης και της περιορισμένης σε έκταση απάντησης(έως 350 λέξεις) ως ένα ζητούμενο.Η βαθμολόγηση των απαντήσεων λοιπόν θα χρειαστεί ιδιαίτερη προσοχή
ΘΕΜΑ Α
Ο συγγραφέας θεωρεί λυτρωτική απόλαυση την ανάγνωση,επειδή αρχικά την ταυτίζει με μια δημιουργική απασχόληση εσωτερικής απομόνωσης που από την εφηβεία κιόλας τον παρηγορεί στις αρρώστιες .Στη συνέχεια τονίζει ότι σε μεγαλύτερες ηλικίες αναζητώντας την ουσία της ανάγνωσης «χάνεται μέσα στο κείμενο», τον πλημμυρίζουν συναισθήματα τρυφερότητας και συνομιλεί με τους συγγραφείς.Τέλος τονίζει ότι ταξιδεύει με τους χαρακτήρες των κειμένων και τις ιστορίες τους αντλώντας δύναμη για τη ζωή.
ΘΕΜΑ Β
Β1.Σ/Λ
α. Λάθος «Η προσωπική ανάγνωση απαιτεί συνήθως μια εσωτερική απομόνωση και όχι να σου επιβάλλεται εξωτερικά». 1η Παράγραφος
β. Λάθος «Για εμένα, που το διάβασμα ήταν μια καθημερινότητα, εξακολουθεί να παραμένει, αλλά οι περιστάσεις το καθιστούν ακόμη πιο αδέσμευτο». 3η Παράγραφος
«Οι ώρες του διαβάσματος είναι διάσπαρτες σε όλη τη διάρκεια της μέρας και της νύχτας που τείνουν να ενοποιηθούν σε έναν αλλόκοτο χωροχρόνο». 5η Παράγραφος
γ. Λάθος «Γράφει μες στη μνήμη του, γράφει με το χέρι του, γράφει με τα έργα του»
δ. Λάθος «Μέσα στην Ιστορία των Επιστημών, οι σπουδαίοι. Μέσα στην Ιστορία της Εκκλησίας, οι άγιοι. Μέσα στην Ιστορία των Γραμμάτων, οι αυθεντικοί συγγραφείς. Όλοι αυτοί, καθένας με τον τρόπο του, γράφουν». 3η Παράγραφος
ε. Σωστό Κείμενο 1 «Και να η θαυματουργή ίαση της λογοτεχνίας. Τέτοια κείμενα έρχονται και γιατρεύουν την ψυχή. Χαμένοι και σωσμένοι χαρακτήρες σε παρασύρουν με τις ιστορίες τους. Γιατί η λογοτεχνία είναι αμόλυντη, κανένας ιός δεν θα τη μεταλλάξει, 7η Παράγραφος
Β2α.Ο συγγραφέας επιτυγχάνει το σκοπό του να ευαισθητοποιήσει στο ζήτημα της λογοτεχνικής ανάγνωσης χρησιμοποιώντας αφηγήσεις από το παρελθόν του και την προσωπική του ζωή («έφηβος,όταν αρρώσταινα…»),σύγκριση με χρήστες κοινωνικών δικτύων,αλλά και συναισθηματική περιγραφή της σχέσης του με τα βιβλία («τρυφερότητα», «σιγουριά»)
Σημεία στίξης:- παύλα (-το θυμάμαι ακόμη)προσθήκη /σχόλιο που δείχνει ότι είναι αξιομνημόνευτο περιστατικό,συνέπεια της αγάπης για το βιβλίο
Διπλή παύλα και θαυμαστικό (τι ειρωνεία!)προσθήκη /σχόλιο με στοιχεία έκπληξης ,που αναδεικνύει το τελικό κέρδος από την ανάγνωση,μη συνειδητοποιημένο αρχικά.
Σχήματα λόγου:μεταφορές:ασκώ πρωταθλητισμό,χάνομαι στο κείμενο λογοτεχνικά αντισώματα .Προσδίδεται παραστατικότητα, ζωντάνια και το κείμενο γίνεται πιο κατανοητό και πειστικό
Παρομοίωση: «λες και εγείρονται …» τονίζεται ο επικοινωνιακός χαρακτήρας του βιβλίου σαν να φαίνεται ότι συνομιλεί ο αναγνώστης με τον συγγραφέα. Προσδίδεται παραστατικότητα, ζωντάνια και δίνεται έμφαση στην άποψη του συγγραφέα.
Προσωποποίηση «τα κείμενα γιατρεύουν την ψυχή». Δείχνει έτσι ο συγγραφέας την αξία τους στην ανάπτυξη του ανθρώπου σαν να είναι γιατρός
Β2.β. Το ερώτημα θέτει το θέμα,προβληματίζει τον αναγνώστη και του δημιουργεί ενδιαφέρον να διαβάσει την απάντηση που ακολουθεί (συνδετικός κρίκος-ομαλή μετάβαση)περί του ρόλου της γραφής-δημιουργίας ως παρηγοριάς και αντίστασης στη θνητότητά μας δίνοντας την αίσθηση του διαλόγου και προσδίδοντας αμεσότητα και ζωντάνια.
Β3. Ο άνθρωπος ,όπως όλα τα όντα,είναι φθαρτός και θνητός.Και επειδή είναι το μόνο ον που έχει συνείδηση της θνητότητάς του προσπαθεί να αφήσει το αποτύπωμα του περάσματός του από τον κόσμο αυτό με τη δημιουργία του –γραφή σε όλους τους τομείς:επιστήμη ,πολιτική,θρησκεία ,οικονομία,κλπ.Η υστεροφημία των μεγάλων ή μικρότερων δημιουργών και η προσφορά τους στο σύνολο καθιστά αθάνατο το όνομά τους και κατά κάποιο τρόπο κερδίζουν τη μάχη με τη λήθη,το χρόνο,αφήνοντας έργο που επηρεάζει τους επόμενους
ΘΕΜΑ Γ
Το ποίημα του Τίτου Πατρίκιου γίνεται το ίδιο μέσο επαφής της ζωής με την ποίηση, «βρίσκει» τον αναγνώστη μέσα από τη συνάρθρωση αντίθετων πραγμάτων και καταστάσεων.Η επανάληψη της λέξης «πράγματα» ,βασικό δομικό μοτίβο,δημιουργεί μια σχέση αλληλεξάρτησης και έμφασης ανάμεσα στον αναγνώστη και στο ποίημα, η οποία εντείνεται από τις αντιθέσεις «πράγματα που έλεγες δεν θα συμβούν και τώρα συμβαίνουν».Εκφράζει λιτά και άμεσα καθημερινές στιγμές του βίου δείχνοντας την αιώνια μάχη του ανθρώπου για την τελική επίτευξη των στόχων του( «πραγματώθηκαν…») .Ο καταληκτικός στίχος «εκεί απάνω σε βρίσκει η ποίηση» δημιουργεί το στοιχείο της έκπληξης,αφού το υποκείμενο παύει πια να είναι ο άνθρωπος αλλά η ίδια η ποίηση,η οποία γίνεται ένας αυθόρμητος και αυτόβουλος απεσταλμένος στη ζωή μας.
Σύμφωνα με τον ποιητή η ποίηση είναι διάχυτη σε όλα τα μικρά και μεγάλα γεγονότα της ζωής μας.Βρίσκεται παντού ,σε κάθε έκφανσή της.Μας συνοδεύει σε όλες τις μικρές και μεγάλες στιγμές μας.Είναι ένας συνοδοιπόρος μας,αρκεί να έχουμε χρόνο και θέληση να τη δούμε.Ας αναγνωρίσουμε λοιπόν την αξία της.
ΘΕΜΑ Δ
I.Εισαγωγικά
II.ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ
1Η εκδοχή :αρκετά καλή η σχέση με την ανάγνωση-θετικά από την επαφή μας με το βιβλίο
ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ Αν έχεις ένα κήπο και μια βιβλιοθήκη,έχεις όλα όσα χρειάζονται,Κικέρων
1.Επαφή τόσο με πολιτιστική παράδοση του τόπου μας (έλληνες συγγραφείς) όσο και με άλλους λαούς (διεθνιστικό πνεύμα – διάβασμα ξένων συγγραφέων ,διεθνής κατανόηση,γνωριμία λαών)
2.Kαλλιέργεια γλωσσικού επιπέδου, εκφραστική ικανότητα.Οι ικανοί συγγραφείς χειρίζονται με μαεστρία τα εκφραστικά γλωσσικά μέσα (λεξιλόγιο,ύφος) κι έτσι η ανάγνωση βιβλίων συντελεί στη βελτίωση των εκφραστικών και λεκτικών δεξιοτήτων, στην ικανότητα κατανόησης ολοένα και πιο δύσκολων κειμένων αλλά και στην κατάκτηση της πιο σύνθετης σκέψης,εφόσον ,ως γνωστόν, “γλώσσα ίσον σκέψη”
3.Όργανο παιδείας, φορέας διατήρησης γνώσεων και πηγή ιδεών.Μορφώνει,ενημερώνει,προβληματίζει,καταπολεμά την αμάθεια και τις προλήψεις.Εμβαθύνει κάποιος σε όποιο επιστημονικό ή άλλο αντικείμενο. Αντικρίζει τον κόσμο μέσα από τα μάτια ενός άλλου και συνειδητοποιεί μέσω της πολυποίκιλης θεώρησης των πραγμάτων τα πολλά πρόσωπα της αλήθειας.
4.Ιδανική μορφή ψυχαγωγίας,νοερά ταξίδια, ανάπτυξη της φαντασίας ,γνήσια συγκίνηση, όπως μόνο η τέχνη προσφέρει, αισθητική καλλιέργεια. Κι αυτό ,γιατί βιώνει κανείς πρωτόγνωρες εμπειρίες, διλήμματα, δυσκολίες των ηρώων ενός λογοτεχνικού έργου και γνωρίζει καλύτερα τον εαυτό του ,καθώς αναρωτιέται πώς θα αντιδρούσε ο ίδιος σε ανάλογη περίπτωση.
5.Γνώσεις χαρακτήρων, ανθρώπινων τύπων (ψυχογραφία). Εξυψώνει ηθικά με τα πρότυπα,τις αλήθειες και αξίες που προβάλλει(καλό λογοτεχνικό βιβλίο)
6.Επηρεασμός από ιδέες και φιλοσοφία του συγγραφέα για την καθημερινότητα, τις σχέσεις και έτσι συντελείται έμμεση αγωγή.Ενισχύεται η συλλογιστική ικανότητα του ατόμου και αποκρυσταλλώνει προσωπικές απόψεις λαμβάνοντας υπόψιν πλήθος παραμέτρων αλλά και αντίθετες απόψεις
2Η εκδοχή:κακή σχέση με το βιβλίο-αιτίες προβλήματος
1.Εκπαίδευση χρησιμοθηρική στα σχολεία,που ευνοεί την αποστήθιση και δημιουργεί στους περισσότερους απέχθεια για το βιβλίο.Συνδέεται με εξετάσεις,διαγωνίσματα,εξαναγκασμό αποστήθισης και δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα.
2.ΜΜΕ/Διαδίκτυο: Έντονος ρυθμός ζωής, καλπασμός της εποχής → άγχος και τάσεις παθητικοποίησης. Προτιμά κανείς την εικόνα,την άσκοπη φλυαρία ή τη διαδικτυακή «πλοήγηση» στον ελεύθερο χρόνο του παρά το διάβασμα,γιατί απαιτεί μεγάλη συγκέντρωση,ενεργοποίηση σκέψης και φαντασίας
- Υλιστικά πρότυπα, υπερκατανάλωση.Τα πνευματικά ενδιαφέροντα τίθενται σε δεύτερη μοίρα μπροστά στο συνεχές κυνήγι των υλικών αγαθών.Η μελέτη σχετίζεται κυρίως με σπουδές έχοντας χρησιμοθηρικό χαρακτήρα.Αρκετοί άνθρωποι σε μεγαλύτερη ηλικία θεωρούν το διάβασμα έως και χάσιμο χρόνου
4.Παράπονα από πολλούς για ακριβή τιμή των βιβλίων(μάλλον πρόκειται για υπεκφυγή εκ μέρους μας).
5.Έλλειψη χρόνου που ως ένα βαθμό είναι μια πραγματικότητα τόσο για τους μεγάλους (επαγγελματικές και άλλες υποχρεώσεις )όσο και για τους νέους (φορτωμένο σχολικό πρόγραμμα)
III. ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΑΣ ΧΡΟΝΟΥ
- Ο χρόνος όλων μας είναι πολύτιμος και καλό είναι να τον διαχειριζόμαστε εποικοδομητικά
- Ούτως ή άλλως οι μαθητές σχετίζονται με το διάβασμα ,το οποίο βρίσκεται μέσα στον προσωπικό τους χρόνο, λόγω σχολικών υποχρεώσεων
3.Εφόσον καλύψουμε τις σχολικές και άλλες υποχρεώσεις μας καλό είναι να αυξήσουμε το χρόνο που αφιερώνουμε στο διάβασμα εξωσχολικών λογοτεχνικών βιβλίων.
4.Καθημερινότητα που σχετίζεται με διακοπές ,καλοκαίρια,Σαββατοκύριακα, εξυπακούεται ότι εμπεριέχει αρκετές αναγνωστικές επιλογές.
5.Η περίπτωση του «εγκλεισμού» μας λόγω κορονοϊού λειτούργησε θετικά στο να υιοθετήσουμε περισσότερη ανάγνωση βιβλίων
5.Προετοιμασία ύπνου:επειδή έρευνες δείχνουν ότι η ανάγνωση πριν από τον ύπνο βοηθά σε καλύτερη ποιότητα ύπνου,καταπολεμά την κατάθλιψη, έχει θεραπευτικά οφέλη και είναι αγχολυτικό,χρειάζεται να αγαπήσουμε τη συνήθεια της ανάγνωσης καθημερινά οργανώνοντας αντίστοιχα το χρόνο μας.
IV.ΕΠΙΛΟΓΙΚΑ
Αχιλλέας Μπουλογιώργος
Απόστολος Σουλιμέτσης
Αναστασία Κομματά,φιλόλογοι
Φροντιστηριακός Όμιλος Διάκριση-Στόχος,
Καποδιστρίου 10
