Οι διαδικτυακές «προκλήσεις» που θέτουν σε κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα των νέων!

Φωτογραφήματα από τη δικηγόρο Φωτεινή Μπαλούτσου ! 

CHALLENGES ON LINE 

Από μόνη της η ζωή είναι γεμάτοι «προκλήσεις». Άλλοτε εμφανίζονται σαν πρόβλημα και άλλοτε σαν ευκαιρία. Και εμείς, ως συμμετέχοντες, καλούμαστε να τις φέρουμε εις πέρας, έχοντας πάντοτε ένα σκοπό. Να πετύχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Τι γίνεται όμως, όταν οι «προκλήσεις» είναι χειριστικά παιχνίδια του «μυαλού» και απευθύνονται σε νέους, παιδιά, εφήβους;

Τι γίνεται όταν το διαδίκτυο προσπερνά την γονεϊκή μέριμνα και γίνεται υποκινητής των νέων σε «challenges», σε προκλήσεις  που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους και την σωματική στους ακεραιότητα;

Το διαδίκτυο, ως το κατεξοχήν σύγχρονο «παιχνίδι» των παιδιών από πολύ μικρή ηλικία, δεν είναι πάντοτε ασφαλές ούτε εποικοδομητικό. Όσο και αν σου προσφέρεται «ολόκληρος ο κόσμος στο χέρι», η δυνατότητα και η αμεσότητα αυτή συνάμα υποκρύπτει κινδύνους. Πόσο μάλλον, στις τρυφερές ακόμη ηλικίες, συμπεριλαμβανομένων και των εφήβων, όπου η αντίληψη της επικινδυνότητας δεν είναι ορατή ή ακόμη και αν είναι, έρχεται σε δεύτερη μοίρα διότι αντικαθίσταται από την τόλμη και το ρίσκο.

Η ηλικία σε αυτές τις περιπτώσεις από μόνη της είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Ο εγκέφαλος δεν έχει πλήρως αναπτυχθεί, ακόμη εξελίσσεται, οπότε αυτό αυξάνει την επιθυμία του παιδιού για την αναζήτηση αισθητηριακής διέγερσης μέσα από έντονες εμπειρίες όπως οι ριψοκίνδυνες συμπεριφορές. Ο προμετωπιαίος φλοιός, το τμήμα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για την αυτορρύθμιση και τις παρορμήσεις δεν έχουν αναπτυχθεί αρκετά. Η ωρίμανση αυτή επιτυγχάνεται μέχρι και την ηλικία των 25 ετών για τα αγόρια και των 20 ετών για τα κορίτσια.

Γιατί οι νέοι, όλο και περισσότεροι, συμμετέχουν σε αυτά τα άκρως επικίνδυνα challenges; Είναι μόδα της εποχής ή από ανάγκη;

Το εφηβικό social media TikTok και γενικότερα το διαδίκτυο, είναι ένα μέσο που δημιουργεί τόσο συνθήκες έκθεσης του εαυτού μας όσο και συνθήκες έκθεσης σε ερεθίσματα ακατάλληλα για κάποιες ηλικίες, όμως με την επανάληψή τους ως «μήτηρ πάσης μαθήσεως»  απενοχοποιούνται, με αποτέλεσμα τα παιδιά να εξοικειώνονται με αυτές από πολύ νωρίς.

Η ενεργητική συμμετοχή στα challenges on line αποτελεί μια διέξοδο που ενισχύεται αρχικά από τον μιμητισμό της ηλικίας και την ψευδαίσθηση ενός επιτεύγματος για να τραβήξουν την προσοχή χωρίς να αντιλαμβάνονται τους κινδύνους και τις συνέπειες που προκαλούν στους ίδιους ή στους συνανθρώπους τους.

Πρόκειται για «παιχνίδια» που προσκαλούν και προκαλούν παιδιά και εφήβους να ανήκουν σε μια ομάδα… αυτή των cool, των «άνετων». Προκειμένου να καλύψουν αυτή την έμφυτη και φυσιολογική ανάγκη, υποκύπτουν στον πειρασμό, πολλές φορές μετά από πίεση των συνομηλίκων τους. Είναι κάτι που κάνουν όλοι οι φίλοι τους ή φαίνεται να κάνουν, οπότε γιατί να θεωρείται κακό;

Το «ΟΧΙ» σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να φαντάζει πολύ δύσκολό στο εφηβικό μυαλό αφού αυτομάτως σε διαχωρίζει από την ομάδα, από τη «μάζα» και τις συνήθειές της.

Ας μην ξεχνάμε ότι η συμπεριφορά των παιδιών είναι μεταδοτική, το ίδιο και η ριψοκίνδυνη, διότι κεντρικό ρόλο στη ζωή τους παίζουν οι φίλοι. Όσο και αν οι παράτολμες και ριψοκίνδυνες συμπεριφορές των φίλων είναι επιβλαβείς, έχουν την δύναμη να ωθούν τον έφηβο να τολμήσει κάτι που κατά βάθος γνωρίζει ότι θα τον βλάψει. Η κοινωνική επιβράβευση οδηγεί σε υψηλά επίπεδα ντοπαμίνης, μιας ορμόνης που συνδέεται με την ευχαρίστηση και τον εθισμό.

Ενδεικτικά  κάποια από τα εν λόγω παιχνίδια challenge που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο είναι το «Choking Game», το «Knockout Challenge», το «Car Surfing» με 100 καταγεγραμμένους θανάτους τα τελευταία δεκαοχτώ χρόνια, το «6.30- second fight game», το «Robotripping», το «Ice and Salt», το «Skittling» και το γνωστό σε όλους «Μπλε Φάλαινα».

Η περίοδος της πανδημίας σε συνδυασμό με την οικονομική και κοινωνική μας κρίση αύξησαν τις ακραίες συμπεριφορές  στις νεότερες ηλικίες με αποτέλεσμα τα παιχνίδια αυτοτραυματισμού, οι εκφράσεις μίσους στο διαδίκτυο ή δια ζώσης, ο διαδικτυακός τζόγος,  η αναζήτηση του sex και της σεξουαλικής ταυτότητας σε πολύ νεαρή ηλικία να θεωρούνται «σημεία των καιρών».

«Άβυσσος» η ψυχή του ανθρώπου… πόσο μάλλον ενός εφήβου. Μέσα στην ανάγκη του να έχει έναν «κύκλο» γνωριμιών, να ξεχωρίσει ή να γίνει αποδεκτός σε συνδυασμό με την συναισθηματική σύγχυση που βιώνει λόγω του φανταστικού διαδικτυακού κόσμου,  κάπου χάνεται προσπαθώντας να βρει την δική του ταυτότητα και να «ορίσει» τον εαυτό του. Υπάρχουν παιδιά που εντάσσονται στο κοινωνικό σύνολο με μεγάλη ευκολία και άλλα πάλι όχι. Είτε γιατί διακατέχονται από μεγαλύτερη ευαισθησία, είτε από έλλειψη αυτοπεποίθησης είτε γιατί ο δυναμισμός των γονέων τους παραγκώνισε τον δικό τους.  Κάθε περίπτωση διαφορετική όμως, με κοινό παρανομαστή …τον ψυχικό πόνο.

Προκειμένου λοιπόν, να ξεχάσουν το αρνητικό συναίσθημα, περνάνε στην αντίπερα όχθη….. προσπαθούν να προκαλέσουν στον εαυτό τους σωματικό πόνο. Το θεωρούν ως μια διέξοδο όταν αισθάνονται θλιμμένοι ή λόγω υπερβολικού άγχους ή πίεσης. Επίσης, σε περιπτώσεις δυσλειτουργίας της οικογένειας, έλλειψης επικοινωνίας με τα πρόσωπα που τους ενδιαφέρουν, δυσκολίες στη διαχείριση της καθημερινότητάς τους ή ακόμη και σε μια στιγμή εφηβικής τρέλας.

Μέσα σε αυτή την παραλυτική λογική τους θεωρούν πως ο αυτοτραυματισμός, είτε είναι αυτόνομος είτε παρακινούμενος από challenge, είναι κάτι που τους αξίζει. Άραγε γνωρίζουν πόσο λάθος κάνουν;

Σε τι βαθμό συνειδητοποιούν ότι παίζουν τη ζωή τους κορόνα-γράμματα;

Ένα παιδί ή ένας έφηβος που βιώνει αυτόν τον «γολγοθά» μεταβάλλει σημαντικά την καθημερινότητα του γι’ αυτό και το «έμπειρο» μάτι του γονέα παίζει σημαντικό ρόλο αρχικώς στην εντόπιση και κατόπιν στην αντιμετώπιση του θέματος.

Οι κυριότερες πηγές  ψυχικών τραυμάτων σε αυτές τις ηλικίες είναι η οικογένεια και οι φίλοι, διαδικτυακοί ή μη. Ο ρόλος των γονέων ή του γονέα είναι να διερευνήσει  εξονυχιστικά κάθε περιβάλλον ώστε αποκλείοντας το ένα να καταλήξει στο άλλο. Διότι σε αυτές τις περιπτώσεις η επίτευξη της συναισθηματικής ευημερίας του παιδιού επιτάσσει δραστικά μέτρα.

Σύμφωνα με μελέτες του Πανεπιστημίου της Ιατρικής Σχολής της Καλιφόρνια, τα παιδιά που έχουν ποιοτική επικοινωνία και συναισθηματικό δέσιμο με τις οικογένειες τους είναι λιγότερο πιθανό να εκδηλώσουν συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.

Ο πυρήνας ασφαλείας μέσα σε μια οικογένεια χτίζεται. Η καλύτερη προστασία είναι η αγάπη, η ευαισθητοποίηση των γονέων σε ανησυχητικές συμπεριφορές και η προσπάθεια αποφυγής υπερβολικής πίεσης. Εάν συνεχώς ο τρόπος που αντιδρούμε στις απερίσκεπτες συμπεριφορές του παιδιού είναι επικριτικός και τιμωρητικός είναι το πιο πιθανό να το απομακρύνουμε από την αγκαλιά μας.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις μπορούμε να επιβλέψουμε διακριτικά τις διαδικτυακές δραστηριότητες, να ζητήσουμε άμεσα βοήθεια από ειδικό καθώς και από τη Γραμμή Βοήθειας Help-Line 2106007686.Η έγκαιρη επέμβαση μπορεί να σώσει τόσο ψυχές όσο και ζωές..

Διότι  για ένα γονέα δεν υπάρχει μεγαλύτερο «challenge»  από την προστασία του παιδιού του…..